ประวัติศาสตร์จังหวัด อุตรดิตถ์

อุตรดิตถ์ สมัยก่อนประวัติศาสตร์
อำเภอน้ำปาด จังหวัดอุตรดิตถ์

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หวน พินพันธุ์ ได้ศึกษาค้นคว้าเรื่องราวของจังหวัดอุตรดิตถ์ และเรียบเรียงไว้ดังนี้ ในท้องที่จังหวัดอุตรดิตถ์ ได้มีคนอาศัยอยู่มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์แล้ว ต่อมาในสมัยสุโขทัยก็มีการตั้งเมืองขึ้นหลายเมือง เช่น เมืองทุ่งยั้ง และเวียงเจ้าเงาะในท้องที่อำเภอลับแลปัจจุบัน เมืองตาชูชกในท้องที่อำเภอตรอนปัจจุบัน เมืองสวางคบุรีในท้องที่อำเภอเมือง อุตรดิตถ์ ปัจจุบัน ในสมัยอยุธยาก็มีการตั้งเมืองพิชัยในท้องที่อำเภอพิชัยปัจจุบัน เป็นต้น ในสมัยรัตนโกสินทร์ก็มีการย้ายเมืองจากเมืองพิชัยมาตั้งใหม่ที่ตัวจังหวัด อุตรดิตถ์ ปัจจุบัน นอกจากนี้ยังได้กล่าวถึงรายละเอียดของ อุตรดิตถ์ ในอดีต ตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์เรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ดังต่อไปนี้

โดยรวบรวมจากหนังสืออ้างอิงต่อไป

๑ หวน พินธุ์พันธุ์ อุตรดิตถ์ ของเรา หน้า ๒ – ๑๕
๒ ชิน อยู่ดี และ สด แสงวิเชียร อดีต หน้า ๑๗๐ – ๑๗๑
๓ ตรี อมาตยกุล เมืองเหนือเมืองใต้ หน้า ๒๒๓
๔ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒพิษณุโลก ศูนย์สุโขทัยศึกษา ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ ๑ จารึกสุโขทัย
หน้า ๒๗
๕ ศรีศักร วัลลิโภดม “ตรีบูร” โบราณคดี ๔ : ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๑๙
๖ มหาวิทยาลัยศรีนคริทรวิโรฒ พิษณุโลก ศูนย์สุโขทัยศึกษา ประชุมศิลาจารึกภาคที่ ๑ จารึกสุโขทัย หน้า ๒
๗ สมเด็จพระพนรัตน์ วัดพระเชตุพน พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา หน้า ๑ – ๒
๘ หลวงประเสริฐอักษรนิติ “พระราชพงศาวดารฉบับหลวงประเสริฐ” ประชุมพงศาวดารเล่ม ๑ หน้า ๑๓๙
๙ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ไทยรบพม่า หน้า ๓๗
๑๐ ด.หน้า๓๗ – ๓๘
๑๑ ด.หน้า๙๗ – ๙๙
๑๒ พันจันทนุมาศ (เจิม) พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยา หน้า ๓๐๗
๑๓ พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม ๒ หน้า ๒๒๒
๑๔ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เที่ยวตามทางรถไฟ หน้า ๘๕
๑๕ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ เที่ยวตามทางรถไฟ หน้า ๘๕
๑๖ พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม ๒ หน้า ๓๑๗
๑๗ ด. หน้า ๓๓๑ – ๓๓๒
๑๘ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ล.ด. หน้า ๘๖
๑๙ ด. หน้า ๘๓
๒๐ พระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา เล่ม ๒ หน้า ๓๖๓
๒๑ สมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เที่ยวตามทางรถไฟ หน้า ๘๓-๘๔
๒๒ ตรี อมาตกุล เมืองเหนือ เมืองใต้ หน้า ๒๒๓
๒๓ รายชื่อมณฑลแลเมืองที่แบ่งการปกครอง (ร.๕ ม.๒.๑) หจช.
๒๔ ประกาศเรื่องเปลี่ยนนามเมืองพิชัยเป็นเมือง อุตรดิตถ์ ๑๐ – ๑๖ สิงหาคม ๒๔๕๘ (ร.๕ ม.๓.๒/๒๘) หจช.
๒๕ ราชบัณฑิตยสถาน อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทย เล่ม ๓ หน้า ๑๖๖๕
๒๖ ตรี อมาตยกุล เมืองเหนือเมืองใต้ หน้า ๒๑๑
๒๗ พระราชหัตถเลขาคราวเสด็จมณฑลฝ่ายเหนือใต้ในรัชกาลที่ ๕ หน้า ๓๔ – ๔๘
๒๘ สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ จดหมายระยะทางไปพิษณุโลก หน้า ๓๘ – ๓๙
๒๙ มณเฑียร ดีแท้ ประวัติเมือง อุตรดิตถ์ หน้า ๒๗ – ๒๘
๓๐ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เที่ยวเมืองพระร่วง หน้า ๒๐๖
๓๑ ด.หน้า ๒๐๖ – ๒๐๗
๓๒ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส บันทึกพระราชประวัติการตรวจการคณะสงฆ์ หน้า ๓๗๗-๓๗๘
๓๓ ประกาศเรื่องเปลี่ยนนามเมืองพิชัย เป็นเมือง อุตรดิตถ์ ๑๐ – ๑๖ สิงหาคม ๒๔๕๘ (ร.๕ ม ๓.๒/๒๘) หจช.
๓๔ ประกาศเรื่องเปลี่ยนคำว่าเมืองเป็นจังหวัด ลงวันที่ ๕-๑๙ พฤษภาคม ๒๔๕๙, (ร.๖ ม๓.๒/๓๙ หจช.
๓๕ ประกาศใช้ชื่ออำเภอที่เปลี่ยนใหม่ให้ตรงกับชื่อตำบลที่ตั้ง ที่ว่าการอำเภอ ๘-๒๐ มีนาคม ๒๔๕๙ (ร.๖ ม๓.๒/๔๒) หจช.
๓๖ ย่อขอบรมราชานุญาต เรื่องโอนอำเภอท่าปลาจากจังหวัดน่านมาขึ้นกับจังหวัด อุตรดิตถ์ ๑๘-๒๖ พฤษภาคม ๒๔๕๙ (ร.๖ ม๓.๒/๕๔) หจช.
๓๗ จังหวัด อุตรดิตถ์ ผังเมือง อุตรดิตถ์ ๒๕๓๔ (พระนคร : โรงพิมพ์ส่วนท้องถิ่น กรมการปกครอง, ๒๕๑๓) น. ๑๓.
๓๘ มณเฑียร ดีแท้ ประวัติเมือง อุตรดิตถ์ หน้า ๒๙ – ๓๐
๓๙ ด. หน้า ๒๐
๔๐ ด. หน้า ๓๑ – ๓๖
๔๑ รายงานสรุปข้อราชการ อำเภอฟากท่า จังหวัด อุตรดิตถ์
๔๒ จังหวัด อุตรดิตถ์ (เอกสารอัดสำเนา)
๔๓ ที่ระลึกในพิธีเปิดอนุสาวรีย์พระยาพิชัยดาบหัก หน้า ๔๐ – ๔๑
๔๔ รายงานสรุปข้อราชการ อำเภอฟากท่า จังหวัด อุตรดิตถ์
๔๕ รายงานสรุปข้อราชการ กิ่งอำเภอทองแสนขัน จังหวัด อุตรดิตถ์

Facebooktwitterredditpinterestlinkedinmailby feather

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*